Antykoncepcja

Antykoncepcja - słowniczek pojęć

Menstruacja - krwawienie miesięczne - fizjologiczne zjawisko polegające na cyklicznym złuszczaniu się nabłonka macicy pod wpływem charakterystycznych zmian stężenia hormonów płciowych, wynikających z układów wzajemnych sprzężeń zwrotnych między gonadami, przednim płatem przysadki mózgowej i podwzgórzem.

Cykl miesięczny - Fizjologicznie menstruacja pojawia się co ok. 28 dni i trwa ok. 4 dni (mogą też trwać 3 i 8 dni). Pierwsza miesiączka wyznacza początek okresu dojrzałości, a ostatnia wyznacza menopauzę, która stanowi linię graniczna między dojrzałością płciową a starością kobiety. Fizjologicznie miesiączka ustaje tylko w czasie ciąży. W drugiej fazie cyklu miesięcznego, pod wpływem działania progesteronu, w głąb endometrium wrastają tzw. tętnice spiralne. W momencie zaprzestania wytwarzania progesteronu przez ciałko żółte dochodzi do ich skurczu, co powoduje niedokrwienie i złuszczenie się nabłonka. Spadek stężenia progesteronu jest sygnałem oznaczającym brak zagnieżdżenia się zarodka w jamie macicy. W ciąży, pod wpływem gonadotropiny kosmówkowej, dochodzi do przekształcenia się ciałka żółtego w ciałko żółte ciążowe, które jest warunkiem utrzymania i rozwoju płodu w pierwszych 4 miesiącach.

Owulacja to proces polegający na wytwarzaniu gamet żeńskich zdolnych do zapłodnienia komórek jajowych w jajnikach. U człowieka owulacja występuje co ok. 28 dni.

Płodność jest to zdolność do poczęcia istoty ludzkiej. U kobiet jest to zdolność do wytwarzania komórek jajowych, zachodzenia w ciążę i donoszenia płodu. U mężczyzn - zdolność do wytwarzania plemników i przeniesienia nasienia do dróg rodnych kobiety.

Badania profilaktyczne kobiet - każda kobieta, bez względu na to czy stosuje antykoncepcję czy nie, powinna co najmniej raz w roku zgłaszać się do ginekologa w celu przeprowadzenia badań: badanie piersi i badanie cytologiczne.

Antykoncepcja to działania zmierzające do niedopuszczenia zajścia w ciążę (zapłodnienia komórki jajowej). Słowo antykoncepcja pochodzi od anti conteptio co oznacza przeciw poczęciu.

Hormon folikulotropowy - (FSH z ang. follicle-stimulating hormone) - hormon peptydowy wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Wydzielanie jest kontrolowane przez podwzgórzowy czynnik uwalniający - folikuloliberynę (LHRH). Wydzielanie hormonu u kobiet zależne jest od faz cyklu miesiączkowego. FSH pobudza dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i wydzielanie estrogenów u kobiet, powiększenie cewek nasiennych i wytwarzanie plemników u mężczyzn. W okresie menopauzy z powodu wygasania czynności hormonalnej gonad obserwuje się zarówno u kobiet jak i u mężczyzn podwyższony poziom FSH we krwi.

Hormon luteinizujący - glikoproteinowy hormon gonadotropowy wydzielany przez gonadotropy przedniego płata przysadki mózgowej. Wydzielanie to jest stymulowanę przez podwzgórzową luliberynę (LH-RH). U samców odpowiedzialna jest za funkcjonowanie komórek śródmiąższowych jąder, które z kolei produkują testosteron. Bywa wówczas nazywany ICSH. Zwiększony poziom testosteronu we krwi hamuje sekrecję gonadoliberyny (LH-RH) oraz hormonu luteinizującego. U samic szczytowe stężenie tego hormonu we krwi podczas ostatnich dni fazy pęcherzykowej cyklu miesiączkowego doprowadza do rozpoczęcia owulacji. Po uwolnieniu się komórki jajowej do jajowodu, hormon luteinizujący odpowiada za luteinizację ciałka żółtego, a następnie za podtrzymanie jego zdolności sekrecyjnych.

Dni płodne - okres, w którym może dojść u kobiety do zapłodnienia komórki jajowej przez plemniki. Choć komórka jajowa obumiera po 10-24 godzinach, okres dni płodnych wydłuża się ze względu na dłuższą (2-5 dni) żywotność plemników. Podczas średniego (28 dni) cyklu miesięcznego kobiety, z owulacja na ok. 14 dni przed miesiączką, dni płodne przypadają średnio na czas pomiędzy 10 a 18 dniem cyklu.